Patellofemoral ağrı sendromu özellikle genç sporcularda sık görülür. Erkeklere göre 2 kattır. Aşırı kullanıma bağlı sıklığı fazladır.
İçindekiler:
Patellofemoral Ağrı Sendromu Nedir?
Diz eklemi kaval, uyluk ve diz kapağı kemiklerinin bir araya gelmesi ile oluşur. Dizin ön kısmında yer alan diz kapağı diğer adıyla patella dizin bükülmesine yardımcı olmaktadır. Patellar tendon ile kaval kemiğine bağlanırken quadriceps tendonu ile uyluk kemiğine bağlanmaktadır. Küçük bir kemik ve birçok açılı eklem yüzeylerine sahiptir.
Patella uyluk kemiği ile eklem yaparak dizin fleksiyon ve ekstansiyon hareketi sırasında femoral oluk veya troklea denilen oluktan aşağı ve yukarı yönlü çalışır. Bu ekleme ise patellofemoral eklem denir. Patellofemoral eklemin aşırı kullanım, yapısal sebepler nedeniyle oluşan ağrısına ise patellofemoral ağrı sendromu denilmektedir.
Patellofemoral Ağrı Sendromu Nedenleri
Bu hastalarda ağrı özellikle dizi bükme, merdiven kullanma ve oturduğu yerden kalkma sırasında olur. Özellikle;
- Diz ön ağrısı,
- Diz kapağı çevresinde ödem ve ağrı,
- Diz kapağında krepitasyon veya ses gelme ön plandadır.
Diz kapağına binen yük merdiven kullanırken 3 katı koşarken ise 7 kattır. Düz yolda binen yük azdır. Bu nedenle şikayetler dizi bükmeli aktivitelerde ön plandadır.
Patellofemoral Ağrı Sendromu Sebepleri
Aşırı Kullanım: Özellikle yüksek tempolu koşu, basketbol veya futbol gibi sporlarda diz kapağının eklem yüzeyine aşırı stres bindiği için ödem ve ağrı olur.
Kas Dengesizliği ve Güçsüzlüğü: Özellikle quadriceps güçsüzlüğü yanında diz ve kalça çevresi kas zayıflığı ekleme binen yüklerde artışa yol açmaktadır. Çömelme esnasında diz kapağı femoral oluk arası basınç had seviyeye çıkmaktadır. Yine diz çevresine kadar uzana kalçadan başlayan iliotibial bant gerginliğe ekleme binen stresi yükseltmektedir.
- Travma: Düşme veya çarpma ile kapak ağrısı olabilir.
- Cerrahi: Patellar tendon kullanılarak yapılan ön çapraz bağ ameliyatları sonrası diz ön ağrısı olabilir.
- Patellar Dizilim Bozukluğu: Artmış Q açışı yani diz kapağının kaval kemiğine yapışma açılarındaki bozukluk önemli yapısal veya anatomik risk faktörlerinden biridir.
Patellofemoral Ağrı Sendromu Tanısı
Tanıda en önemli nokta klinik bulgular, hastalığın hikayesi ve fizik muayenedir. Ağrının başlama şekli, travma olup olmadığı, yapısal risk faktörlerinin araştırılması gerekmektedir.
Röntgen de kemik yapılar ve eklem aralıklarına bakılırken, MR ve Tomografi de yumuşak ve kemik dokular detaylı olarak incelenebilmektedir. Hastanın mevcut bulguları ışığında bunlardan biri veya birkaçı istenebilir. Gereklilik halinde kan tahlillerinde bakılabilmektedir. Dizin anatomik dizilimleri, eklem hareket açıklıkları, diz kapağının stabilitesi, esnekliği, ses gelip gelmediğine bakılmalıdır.
Patellofemoral Ağrı Sendromu Tedavisi
Bu hastalarda tedavi genellikle ameliyat tedavidir. Ağrının ortadan kaldırılması, eklem hareket açıklığının artırılması ve kasların güçlendirilmesi temel amaçlardır. Başlangıçta istirahat yapılmalı, sportif aktivitelere ara verilmeli geçici dizlik kullanılmalıdır. Buz jelleri ile ödem azaltılırken, medikal tedavi ile enflamasyon giderilmelidir.
Ağrıların azalması ile fizik tedavi ve egzersizler ile kas gücü artırılmalı, germe egzersizleri ile esneklik sağlanmalıdır. Böylece diz kapağı daha stabil hale gelecektir.
Patellofemoral Ağrı Sendromu Ameliyatı
Özellikle yapısal bozuklukları olanlarda; Artroskopik debridman, lateral gevşetme yapılırken açık ameliyatlar ile diz kapağı dizilim cerrahisi uygulanabilir. Tibial tüberkülün kaydırılması ile eklem açılanmalarında düzelme edilebilmektedir. Hastanın mevcut patolojik problemlerine göre de ilave ameliyatlar planlanabilmektedir.
